In de uitzending van 5 februari 2017 legt Arjen Lubach in Zondag met Lubach (VPRO) uit wat er misging bij de Belastingdienst. Om de dienst te moderniseren moesten volgens de uitzending zo'n 5.000 mensen vrijwillig vertrekken, maar door een ruime vertrekregeling liep dat aantal snel op. Lubach laat zien hoe ervaren medewerkers vertrokken en wat dat kostte.

Wat de onderzoeken zeggen

De commissie-Borstlap, die staatssecretaris Wiebes in oktober 2016 had ingesteld, concludeerde in januari 2017 dat de vertrekregeling door haar generieke en vrijwillige karakter leidde tot een ongecontroleerde uitstroom. Uiteindelijk vertrokken volgens NRC 5.100 medewerkers. Het kabinet schreef in zijn kabinetsreactie dat de regeling "in deze vorm niet tot stand had mogen komen"; de verruiming was volgens de commissie niet met de staatssecretaris afgestemd. De Algemene Rekenkamer stelde vast dat er meer en andere medewerkers vertrokken dan bedoeld, en sneller dan beoogd.

Waarom dit nu weer speelt

In 2026 vertelt oud-invorderaar Jasper Graaff in Buitenhof dat de Belastingdienst door personeelstekort miljarden laat liggen, zie Oud-invorderaar Jasper Graaff in Buitenhof. De Rekenkamer stelde in 2024 een tekort van 1.000 fte in de invordering vast. Burgerplatform ziet daarin hetzelfde patroon als bij de belastingregelingen: volgens de Rekenkamer kan het schrappen of aanpassen van ondoelmatige belastingregelingen tot 35 miljard euro per jaar opleveren, terwijl het kabinet ongeveer 1,1 miljard oppakt. Zie Rekenkamer: schrappen van ondoelmatige belastingregelingen kan tot 35 miljard per jaar opleveren.

Stop, bron, herstel

Stop. Stop met bezuinigen op toezicht en invordering zonder te weten wat dat kost aan gemiste belasting.

Bron. Zorg dat kennis in de dienst blijft: plan vertrek en werving samen, zoals de commissie-Borstlap aanbeval met betere sturing en checks and balances.

Herstel. Breng de capaciteit voor toezicht en invordering op peil. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan laten zien wat dat oplevert.